«

»

Gru 21 2016

Polscy inżynierowie

W stolicy Peru, Limie jest miejsce nazwane Plaza de Polonia. Na placu stoi pomnik poświęcony pamięci Edwarda Jana Habicha oraz Aleksandra Babińskiego, Władysława Klugera, Władysława Folkierskiego i Franciszka Ksawerego Wakulskiego. Kim oni byli, że nazwiska ich umieszczono na pomniku w stolicy tak dalekiego kraju?

Historia rozpoczyna się we wrześniu 1856 roku gdy Ernest Malinowski, absolwent liceum krzemienieckiego, podpisuje 6. letni kontrakt z rządem Peru z zadaniem opracowania projektów, wytyczania dróg, konstrukcji mostów, kreślenia map topograficznych i nadzoru nad pracami budowlano-melioracyjnymi oraz szkolenia peruwiańskiej kadry technicznej. W roku 1859 Malinowski złożył projekt linii kolejowej łączącej wybrzeże z urodzajnymi i zasobnymi rejonami we wnętrzu kraju. W latach 1872-76 kierował jej budową. Po oddaniu do użytku  kolej została uznana za arcydzieło sztuki inżynieryjnej. pi-peruKolejowa linia transandyjska ma 219 km długości, wznosi się 4769 metrów  n.p.m., przebiega przez 62 tunele oraz 30 mostów, a jeden z wiaduktów ma 80. metrów wysokości. W czasie wojny hiszpańsko-peruwiańskiej Ernest Malinowski ufortyfikował port Callao dzięki czemu udało się pokonać flotę hiszpańską i powstrzymać najeźdźcę. Ernest Malinowski nakłonił rząd Peru do zatrudnienia polskich inżynierów imigrantów.

W roku 1869 Edward Jan Habich podpisuje trzyletni kontrakt z rządem Peru,  który przedłużył się do końca jego życia. Pochodził ze spolonizowanych emigrantów z Westfalii, ukończył Akademię Artylerii w Petersburgu oraz Szkołę Dróg i Mostów w Paryżu. W Limie otrzymał stanowisko rządowego inżyniera i dyrektora robót publicznych. W 1872 roku utworzył Korpus Inżynierów a w roku 1873 wraz z polskimi współpracownikami zorganizował Wyższą Szkołę Inżynieryjno-Górniczą, której był dyrektorem do śmierci w 1909 roku. To na jego zaproszenie, i za jego namową przybyli do Peru również Aleksander Miecznikowski i architekt Tadeusz Stryjeński. Była to pierwsza w Ameryce Południowej wyższa szkoła techniczna i od początku na wysokim europejskim poziomie. Habich był współzałożycielem Towarzystwa Geograficznego i przewodniczącym Peruwiańskiego Stowarzyszenia Inżynierów. Założył i wydawał czasopismo techniczne oraz przedstawił rządowi Peru projekt prawa górniczego, które zostało w 1880 roku zatwierdzone. Jego wkład w rozwój Peru związany był również z licznymi opracowaniami technicznymi z dziedziny prac irygacyjnych, oświetlenia, urbanizacji oraz kolei. Edward Habich zmarł w 1909 roku i został pochowany na koszt rządu, na cmentarzu Presbitero Matias Maestro w Limie.

W 1874 roku przybył do Peru powstaniec styczniowy i wielkopolski z 1848 r. Aleksander Babiński urodzony w Zwierzyńcu pod Zamościem. Miał ukończone studia we francuskiej akademii górniczej École des Mines. Babiński opisał kopalnie oraz przygotował dokładne mapy górnicze. Opracował plany osuszenia kopalni srebra w Cerro de Pasco zrealizowane wiele lat później. Miał doskonałą znajomość topografii i zasobów naturalnych Peru.

W roku 1873 przybywa Władysław Folkierski, również powstaniec styczniowy, matematyk, inżynier, autor prac z zakresu matematyki, geodezji, astronomii, meteorologii, mechaniki, kolejnictwa i polskiego słownictwa naukowego. W obronie Paryża w wojnie francusko-pruskiej 1870 służył jako oficer i został odznaczony Krzyżem Legii Honorowej. Był autorem podręcznika z rachunku całkowego i różniczkowego uznanego za najlepszą polską książkę naukową XIX wieku. Wykładał na uniwersytecie w Limie, gdzie unowocześnił nauczanie przedmiotów ścisłych. W trakcie wojny 1879-1884 zajmował się fortyfikacją portów w La Punta i Callao. Po wojnie rozbudował sieć kolejową oraz odbudował zniszczoną linię kolejową dochodzącą do miasta Cuzco. Przez pewien czas zarządzał żeglugą parową na jeziorze Titicaca. Opracował własny projekt przenośnego mostu wiszącego, taniego w produkcji oraz łatwego w przewożeniu i montażu z przeznaczeniem do przepraw przez górskie rzeki.

Również w roku 1874 roku przybywa na kontrakt Władysław Kluger, który z wyróżnieniem skończył w Paryżu studia w Szkole Dróg i Mostów. Nadzorował prace nad spiętrzaniem wody na rzece Rimac dostarczającej wodę pitną do Limy. Wytyczył drogę wzdłuż południowego wybrzeża jeziora Titicaca łączącą Peru z Boliwią. Od zakończenia budowy do dnia dzisiejszego jest ona najważniejszą magistralą łączącą oba kraje. W 1878 reprezentował Peru na wystawie powszechnej i na międzynarodowym kongresie technicznym w Paryżu. Przez pewien czas był rektorem Politechniki, którą organizował wraz z E. Habichem. Kierował odbudową miast Arcia i Tacna, które ucierpiały w trzęsieniu ziemi. W 1880 roku objawiła się u Klugera gruźlica gardła, z powodu której zmarł w 1884 roku w wieku 35 lat. Pochowany został na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

W 1873 roku za namową E. Habicha przyjeżdża do Peru Franciszek Ksawery Wakulski, absolwent Szkoły Głównej w Warszawie (obecnie Uniwersytet) oraz Szkoły Dróg i Mostów w Paryżu. Razem z Habichem tworzy politechnikę peruwiańską i prowadzi katedrę budowy dróg i mostów oraz wytrzymałości materiałów. Publikował rozprawy naukowe w języku hiszpańskim. Pod koniec XIX wieku powrócił do Polski, zmarł w Warszawie w 1925 roku.

pi-peru02Wymienionych w tekście  Polaków, którzy mieli doniosły wkład w budowę i rozwój państwa Peru upamiętnia monument poświęcony polskim inżynierom. W środku jest popiersie Edwarda Habicha oraz postać Minerwy. Z lewej strony umieszczono godło Polski i popiersia Franciszka Ksawerego Wakulskiego i Władysława Folkierskiego, a z prawej strony znajduje się godło Peru oraz popiersia Władysława Klugera i Aleksandra Babińskiego. Takim pomnikiem w stolicy kraju zostali oni uhonorowani przez władze i obywateli Peru.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć tych znaczników i atrybutów HTMLa: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

CommentLuv badge